انواع بلوک ساختمانی؛ معرفی 10 نوع بلوک و کاربرد هرکدام

بلوک ساختمانی چیست؟

بلوک ساختمانی یکی از مصالح پرکاربرد در دیوارچینی است که در ابعاد و جنس‌های مختلف تولید می‌شود. این قطعات معمولاً از موادی مانند سیمان، بتن سبک، خاک رس یا گچ ساخته می‌شوند و برای اجرای دیوارهای داخلی، پیرامونی و محوطه ساختمان کاربردی می‌باشند. برخی بلوک‌ها توخالی و بعضی دیگر توپر یا دارای ساختار متخلخل هستند. همین تفاوت در ساختار و مواد اولیه باعث می‌شود وزن، مقاومت و عملکرد آن‌ها در برابر انتقال گرما و صدا یکسان نباشد.

انواع بلوک ساختمانی

بلوک‌های ساختمانی از نظر جنس، ساختار و روش اجرا به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند که در ادامه، 10 نوع پرکاربرد آن‌ها را معرفی کرده‌ایم:

بلوک سیمانی

بلوک سیمانی یکی از مصالح رایج برای ساخت دیوارهای محوطه، پیرامونی و داخلی ساختمان است. این محصول از ترکیب سیمان، آب و سنگ‌دانه‌هایی مانند ماسه یا شن تولید می‌شود و در مدل‌های سبک، سنگین، توپر و توخالی وجود دارد. مقاومت و وزن انواع بلوک سیمانی به مواد اولیه و روش تولید آن وابسته می‌باشد. برای مثال، بلوک‌های سنگین بیشتر در دیوارهای محوطه کاربرد دارند، درحالی‌که انواع سبک برای اجرای بعضی دیوارهای غیرباربر مناسب‌تر هستند.

بلوک سفالی

بلوک سفالی از خاک رس ساخته می‌شود و پس از شکل‌دهی در کوره حرارت می‌بیند. این بلوک معمولاً حفره‌های منظمی دارد که وزن آن را کاهش می‌دهند. از بلوک سفالی بیشتر برای تیغه‌چینی داخلی و اجرای دیوارهای غیرباربر استفاده می‌کنند. این محصول از نظر مواد اولیه به آجر شباهت دارد، اما ابعاد و ساختار آن متفاوت است. برای شناخت بهتر تفاوت این دو مصالح، می‌توانید در مقاله آجر چیست با ویژگی‌ها و کاربردهای آجر نیز آشنا شوید.

بلوک هبلکس (AAC)

وزن کم و قابلیت برش آسان از ویژگی‌های مهم بلوک هبلکس هستند. این محصول از بتن هوادار اتوکلاوشده ساخته می‌شود و به دلیل وجود حفره‌های ریز در ساختار خود، انتقال حرارت کمتری نسبت به بسیاری از مصالح سنگین دارد. از هبلکس بیشتر برای اجرای دیوارهای داخلی و پیرامونی ساختمان استفاده می‌کنند. ابعاد نسبتاً بزرگ این بلوک نیز سرعت دیوارچینی را افزایش می‌دهد و معمولاً برای اتصال قطعات آن از چسب مخصوص استفاده می‌شود.

بلوک لیکا

در تولید بلوک لیکا از سیمان، آب و دانه‌های سبک رس منبسط‌شده استفاده می‌شود. این دانه‌ها ساختاری متخلخل دارند و به کاهش وزن بلوک کمک می‌کنند. بلوک لیکا بیشتر برای اجرای تیغه‌های داخلی و دیوارهای پیرامونی کاربرد دارد و بسته به ساختار دیوار، می‌تواند به کاهش انتقال گرما و صدا کمک کند. انواع بلوک لیکا با ابعاد، ضخامت و تعداد جداره متفاوت تولید می‌شوند تا برای قسمت‌های مختلف ساختمان قابل‌استفاده باشند.

بلوک پوکه‌ای

بلوک پوکه‌ای معدنی از ترکیب سیمان، آب و پوکه‌های طبیعی آتشفشانی ساخته می‌شود. استفاده از این سنگ‌دانه‌های سبک باعث کاهش وزن بلوک می‌گردد و به‌همین‌دلیل، از آن در ساخت دیوارهای داخلی و غیرباربر استفاده می‌کنند. این محصول از نظر ظاهری به بعضی بلوک‌های سیمانی شباهت دارد، اما سنگ‌دانه‌های آن متفاوت هستند. وزن و مقاومت بلوک پوکه‌ای نیز به نوع پوکه، میزان سیمان و کیفیت تولید بستگی دارد.

بلوک پرلیتی

اگر کاهش وزن دیوار و انتقال حرارت اهمیت داشته باشد، بلوک پرلیتی یکی از مصالحی است که می‌توان بررسی کرد. پرلیت نوعی ماده معدنی آتشفشانی است که پس از حرارت‌دیدن منبسط می‌شود و وزن کمی پیدا می‌کند. از این ماده همراه با ترکیبات چسباننده برای تولید بلوک استفاده می‌کنند. بلوک پرلیتی بیشتر در دیوارهای غیرباربر و تیغه‌های داخلی کاربرد دارد و عملکرد آن به ترکیبات و مشخصات محصول وابسته است.

بلوک CLC

بلوک CLC نوعی بلوک بتنی سبک است که حفره‌های هوای آن با افزودن فوم مخصوص به مخلوط سیمانی ایجاد می‌شوند. این حفره‌ها وزن محصول را کاهش می‌دهند و به بهبود عایق حرارتی آن کمک می‌کنند. بلوک CLC بیشتر برای اجرای دیوارهای داخلی و غیرباربر استفاده می‌شود. اگرچه این محصول از نظر وزن و ظاهر به هبلکس شباهت دارد، روش تولید آن متفاوت است و معمولاً برخلاف هبلکس به فرایند اتوکلاو نیاز ندارد.

بلوک گچی

بلوک گچی بیشتر برای ساخت دیوارهای جداکننده داخل ساختمان استفاده می‌شود. این محصول از گچ و افزودنی‌های متناسب با نوع آن ساخته شده و معمولاً سطحی صاف و ابعاد منظمی دارد. برخی بلوک‌های گچی دارای لبه‌های نر و مادگی هستند که اتصال قطعات را آسان‌تر می‌کنند. از این بلوک‌ها می‌توان برای جداسازی اتاق‌ها و فضاهای داخلی استفاده کرد؛ اما انواع معمولی آن برای محیط‌هایی که تماس مستقیم و مداوم با آب دارند، مناسب نیستند.

بلوک شیشه‌ای

گاهی هدف از اجرای دیوار، جداکردن دو فضا بدون جلوگیری کامل از عبور نور می‌باشد. بلوک شیشه‌ای برای چنین کاربردی مناسب است و بیشتر در راه‌پله‌ها، دیوارهای تزئینی و جداکننده‌های داخلی استفاده می‌شود. این محصول در طرح‌ها و رنگ‌های مختلف تولید می‌شود و بسته به نوع شیشه، میزان دید به فضای پشت دیوار متفاوت خواهد بود. بلوک شیشه‌ای معمولی برای تحمل بار سازه طراحی نشده و به روش نصب مخصوص نیاز دارد.

بلوک پازلی

نام بلوک پازلی از شکل اتصال قطعات آن گرفته شده است. این بلوک‌ها دارای شیارها و برجستگی‌هایی هستند که هنگام دیوارچینی در یکدیگر قرار می‌گیرند و چیدن قطعات را آسان‌تر می‌کنند. برخی مدل‌ها با ملات کمتر یا به روش خشک اجرا می‌شوند. از بلوک پازلی در ساخت دیوارهای ساختمانی و محوطه‌ای استفاده می‌کنند؛ البته جنس بلوک و نوع سیستم اتصال تعیین می‌کند که برای چه کاربردی مناسب باشد.

مقایسه انواع بلوک ساختمانی در یک نگاه

هر بلوک ساختمانی ویژگی‌هایی دارد که آن را برای کاربرد مشخصی مناسب می‌کند. در جدول زیر شش نوع پرکاربرد بلوک را از نظر مهم‌ترین ویژگی و محل استفاده مقایسه کرده‌ایم.

هنگام انتخاب بلوک ساختمانی به چه نکاتی توجه کنیم؟

برای انتخاب بلوک ساختمانی، ابتدا باید مشخص شود که قرار است چه نوع دیواری ساخته شود. برای مثال، دیوار جداکننده داخل آپارتمان با دیوار محوطه از نظر شرایط اجرا و مقاومت موردنیاز تفاوت دارد. همچنین، قیمت بلوک تنها بخشی از هزینه دیوارچینی است و باید موارد دیگری را نیز بررسی کرد.

مهم‌ترین نکات هنگام انتخاب بلوک عبارت‌اند از:

• محل استفاده: مشخص کنید بلوک برای دیوار داخلی، پیرامونی یا محوطه موردنیاز است. در دیوارهای باربر نیز باید از محصول و سیستم سازه‌ای تاییدشده استفاده شود.
• وزن بلوک: استفاده از بلوک سبک می‌تواند وزن دیوار و بار واردشده به ساختمان را کاهش دهد.
• عایق حرارتی و صوتی: برای دیوارهای بیرونی و جداکننده واحدها، میزان انتقال گرما و صدا اهمیت دارد. در این زمینه، شناخت دقیق فرق بلوک لیکا و هبلکس و تفاوت آن‌ها با سایر بلوک‌های ساختمانی کمک می‌کند تا مصالح مناسب‌تری برای کاهش انتقال صدا و حرارت انتخاب نمایید.
• روش اجرا: نوع ملات یا چسب، سرعت دیوارچینی و نیاز به تجهیزات مخصوص را بررسی کنید.
• هزینه نهایی: علاوه‌بر قیمت بلوک، هزینه حمل، ملات، دستمزد و پرت مصالح را در نظر بگیرید.
• کیفیت محصول: بلوک انتخابی باید از نظر مقاومت، ابعاد و سایر مشخصات فنی با شرایط پروژه و الزامات اجرایی سازگار باشد.

جمع بندی

بلوک‌های ساختمانی از نظر جنس، وزن، مقاومت و کاربرد با یکدیگر تفاوت دارند. بلوک سیمانی و سفالی از مصالح رایج دیوارچینی هستند، درحالی‌که بلوک‌هایی مانند هبلکس، لیکا، پوکه‌ای و پرلیتی بیشتر در پروژه‌هایی موردتوجه قرار می‌گیرند که کاهش وزن دیوار اهمیت دارد. بلوک‌های گچی، شیشه‌ای و پازلی نیز برای کاربردهای مشخصی استفاده می‌شوند. در نهایت، انتخاب بلوک مناسب باید بر اساس نوع دیوار، شرایط ساختمان و هزینه نهایی اجرا انجام شود.