عوامل موثر بر قیمت میلگرد؛ علت افزایش قیمت میلگرد چیست؟

علت اصلی افزایش قیمت میلگرد چیست؟

قیمت میلگرد زمانی افزایش پیدا می‌کند که هزینه تولید بیشتر شود، عرضه کاهش پیدا کند، تقاضای بازار بالا برود یا متغیرهای اقتصادی مانند نرخ ارز و قیمت فولاد تغییر کنند. با این حال، در بازار فولاد معمولاًً یک عامل به‌تنهایی فرمان قیمت را در دست ندارد و چند متغیر در کنار یکدیگر مسیر بازار را مشخص می‌کنند.

مهم‌ترین علت‌های افزایش قیمت میلگرد را می‌توان در این موارد خلاصه کرد:

• افزایش نرخ ارز و بالا رفتن انتظارات تورمی
• رشد قیمت شمش فولادی
• افزایش هزینه مواد اولیه موردنیاز صنعت فولاد
• کاهش عرضه میلگرد در بازار
• افزایش تقاضای ساختمانی و عمرانی
• محدودیت برق و گاز کارخانه‌های فولادی
• تغییر شرایط عرضه و رقابت در بورس کالا
• افزایش قیمت فولاد در بازارهای جهانی
• تغییر سیاست‌های صادرات و واردات
• افزایش هزینه تولید و حمل‌ونقل

برای درک بهتر اثر هرکدام از این عوامل، ابتدا باید بدانیم میلگرد چیست و این محصول در چه زنجیره‌ای از مواد اولیه، تولید، عرضه و توزیع قرار دارد.

البته افزایش یک متغیر لزوماً رشد هم‌اندازه قیمت میلگرد را در پی ندارد. ممکن است نرخ ارز افزایش پیدا کند، اما رکود ساخت‌وساز و کاهش تقاضای واقعی مانع رشد شدید قیمت شود. در جهت مقابل، حتی در دوره ثبات نسبی ارز نیز کاهش تولید یا افزایش تقاضا می‌تواند بازار را صعودی کند.

مهم‌ترین عوامل موثر بر قیمت میلگرد

قیمت میلگرد نتیجه مجموعه‌ای از هزینه‌ها و شرایط بازار از ابتدای زنجیره فولاد تا تحویل محصول به پروژه است. بنابراین، برای بررسی علت گرانی میلگرد، نگاه کردن صرف به قیمت کارخانه کافی نیست. هر یک از عوامل زیر می‌تواند به‌تنهایی یا در ترکیب با سایر متغیرها تاثیر قابل‌توجهی بر قیمت نهایی میلگرد داشته باشد.

نوسانات نرخ ارز

نرخ ارز یکی از مهم‌ترین سیگنال‌های اقتصادی بازار فولاد است. افزایش قیمت ارز می‌تواند ارزش صادراتی محصولات فولادی، هزینه بعضی نهاده‌ها و تجهیزات و همچنین انتظارات فعالان بازار نسبت به تورم آینده را تغییر دهد. با این حال، رابطه دلار و میلگرد همیشه مستقیم و هم‌اندازه نیست. وضعیت تقاضا و میزان عرضه می‌تواند اثر افزایش نرخ ارز را تشدید یا محدود کند؛ موضوعی که در تحلیل بازار فولاد نیز دیده می‌شود.

تغییر قیمت شمش فولادی

شمش فولادی مهم‌ترین ماده اولیه واحدهای نورد برای تولید میلگرد است. به‌همین‌دلیل، افزایش قیمت شمش به‌طور مستقیم هزینه تامین ماده اولیه کارخانه را بالا می‌برد و می‌تواند زمینه رشد قیمت محصول نهایی را فراهم کند. نسبت قیمت میلگرد به شمش حتی یکی از شاخص‌های موردتوجه برای بررسی شرایط واحدهای نوردی و فاصله قیمت محصول نهایی با ماده اولیه به‌‌شمار می‌رود.

افزایش قیمت مواد اولیه

تغییر هزینه مواد اولیه در بخش‌های مختلف زنجیره فولاد در نهایت می‌تواند به قیمت شمش و میلگرد منتقل شود. سنگ‌آهن، گندله، آهن اسفنجی و قراضه ازجمله نهاده‌هایی هستند که تغییر شرایط تامین و قیمت آن‌ها بر هزینه تولید فولاد اثر می‌گذارد. البته شدت این اثر به روش تولید و ساختار هزینه هر کارخانه بستگی دارد و برای تمام تولیدکنندگان یکسان نیست.

میزان عرضه و تقاضای میلگرد

یکی از مهم‌ترین عوامل موثر بر قیمت میلگرد، تعادل میان مقدار کالای موجود و حجم خرید در بازار است. زمانی که تقاضا افزایش پیدا کند اما عرضه متناسب با آن رشد نکند، رقابت برای خرید بیشتر و زمینه افزایش قیمت فراهم خواهد شد. برعکس، اگر بازار ساختمان در رکود قرار داشته باشد و تقاضای مصرفی کاهش پیدا کند، حتی بعضی عوامل افزایشی ممکن است نتوانند قیمت را با همان شدت بالا ببرند.

محدودیت برق و گاز کارخانه‌های فولادی

تولید فولاد به تامین پایدار انرژی وابستگی زیادی دارد. محدودیت برق صنایع در تابستان یا کاهش دسترسی کارخانه‌ها به گاز در زمستان می‌تواند برنامه تولید واحدهای فولادی را تحت‌فشار قرار دهد. اگر کاهش تولید در دوره‌ای اتفاق بیفتد که تقاضای بازار همچنان بالاست، کاهش عرضه می‌تواند به عاملی برای حفظ یا افزایش قیمت میلگرد تبدیل شود.

نحوه عرضه و قیمت‌گذاری در بورس کالا

بورس کالا یکی از بخش‌های مهم زنجیره کشف قیمت محصولات فولادی است. قیمت پایه، حجم عرضه، میزان تقاضای ثبت‌شده و رقابت میان خریداران می‌تواند تصویر مشخصی از وضعیت بازار ارائه دهد. سازوکار مشابهی در بازار برخی مصالح ساختمانی نیز دیده می‌شود؛ به‌طوری‌که تغییر شرایط عرضه‌وتقاضا در بورس می‌تواند بر قیمت سیمان و سایر کالاهای پایه ساختمانی نیز اثر بگذارد.

به‌همین‌دلیل، صرف مشاهده قیمت پایه برای تحلیل بازار میلگرد کافی نیست؛ حجم عرضه و میزان استقبال خریداران نیز باید در کنار آن بررسی شود. کاهش عرضه در شرایط تقاضای بالا، نتیجه‌ای متفاوت از عرضه گسترده در یک بازار کم‌تقاضا خواهد داشت.

نوسانات قیمت جهانی فولاد

فولاد یک کالای جهانی است و تغییر شرایط بازارهای بین‌المللی می‌تواند به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم بر بازار ایران اثر بگذارد. افزایش یا کاهش قیمت فولاد و مواد اولیه در جهان می‌تواند ارزش صادراتی محصولات داخلی و تصمیم تولیدکنندگان برای عرضه در بازار داخل یا خارج را تغییر دهد. در مقابل، ضعف تقاضای جهانی ممکن است از شدت اثر بعضی محرک‌های افزایشی بازار داخل بکاهد. بنابراین، قیمت جهانی را باید در کنار ارز و شرایط داخلی بررسی کرد، نه به‌عنوان یک عامل مستقل.

سیاست‌های صادرات و واردات

تغییر مقررات صادرات، عوارض، تعرفه‌ها یا سیاست‌های تجاری می‌تواند حجم کالایی را که در بازار داخلی باقی می‌ماند تغییر دهد. اگر صادرات جذاب‌تر شود، بخشی از تولید ممکن است راهی بازارهای خارجی شود و میزان عرضه داخلی تحت‌تاثیر قرار گیرد. در مقابل، محدودیت صادرات می‌تواند محصول بیشتری را در بازار داخل نگه دارد؛ هرچند اثر نهایی این تصمیم به میزان تقاضای داخلی نیز بستگی دارد.

افزایش هزینه‌های تولید میلگرد

بهای تمام‌شده میلگرد فقط از قیمت شمش تشکیل نشده است. هزینه انرژی، حقوق نیروی انسانی، تعمیر تجهیزات، قطعات، استهلاک، تامین مالی و سایر هزینه‌های عملیاتی نیز بخشی از مخارج کارخانه را تشکیل می‌دهند. افزایش مداوم این هزینه‌ها حاشیه سود واحدهای نوردی را کاهش می‌دهد و در صورت فراهم بودن شرایط بازار، تولیدکنندگان برای جبران آن به قیمت‌های بالاتر نیاز خواهند داشت.

افزایش هزینه حمل‌ونقل میلگرد

در بازاری مانند میلگرد که وزن محموله بالاست، کرایه حمل می‌تواند سهم قابل‌توجهی در مبلغ نهایی تحویل پروژه داشته باشد. فاصله کارخانه تا محل تخلیه، تناژ سفارش، نوع وسیله حمل و شرایط مسیر از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده این هزینه هستند.

بنابراین، ارزان‌ترین قیمت هر کیلو میلگرد الزاماً به معنای ارزان‌ترین خرید نیست. گاهی خرید از کارخانه نزدیک‌تر با نرخ پایه کمی بالاتر، در نهایت هزینه کمتری برای پروژه ایجاد می‌کند.

تاثیر تغییرات فصل بر روی قیمت ملیگردها

فصل به‌تنهایی قیمت میلگرد را تعیین نمی‌کند، اما می‌تواند از چند مسیر بر تعادل بازار اثر بگذارد. با افزایش فعالیت پروژه‌های ساختمانی در بخشی از فصل بهار و تابستان، تقاضا برای مقاطع فولادی ممکن است بیشتر شود؛ در عین حال محدودیت برق صنایع در ماه‌های گرم می‌تواند تولید برخی کارخانه‌ها را کاهش دهد. ترکیب رشد تقاضا و افت عرضه، در صورت وقوع هم‌زمان، فشار بیشتری بر بازار وارد می‌کند. برای بررسی زمان‌بندی پروژه‌ها می‌توانید مقاله بهترین زمان ساخت و ساز را نیز مطالعه نمایید.

در فصل‌های سرد، کاهش فعالیت برخی پروژه‌ها می‌تواند تقاضای میلگرد را محدود کند، اما این موضوع لزوماً به افت قیمت منجر نمی‌شود؛ زیرا محدودیت گاز کارخانه‌های فولادی ممکن است هم‌زمان عرضه را کاهش دهد. بارندگی، یخبندان و دشواری تردد کامیون‌ها نیز در بعضی مسیرها هزینه تحویل کالا را افزایش می‌دهد. مشابه همین سازوکار را می‌توان در بررسی تاثیر قطعی برق بر قیمت سیمان نیز مشاهده کرد؛ جایی که محدودیت انرژی ابتدا تولید و سپس وضعیت عرضه را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد.

هنگام افزایش قیمت میلگرد، خرید کنیم یا منتظر بمانیم؟

تصمیم برای خرید یا انتظار به شرایط پروژه وابسته است. اگر اجرای فونداسیون، ستون‌ها یا سایر مراحل سازه‌ای نزدیک باشد، عقب انداختن خرید صرفاً با امید کاهش قیمت می‌تواند برنامه اجرایی را مختل کند. در چنین شرایطی، هزینه خواب پروژه و تاخیر در اجرا باید در کنار احتمال کاهش قیمت میلگرد محاسبه شود.

از طرف دیگر، برای مدیریت بودجه پروژه نباید فقط تغییر قیمت میلگرد را در نظر گرفت. بررسی ارزان ترین و گران ترین مصالح ساختمانی و سهم هرکدام از آن‌ها در هزینه نهایی پروژه، دید دقیق‌تری برای زمان‌بندی خرید و اولویت‌بندی تامین مصالح ایجاد می‌کند.

اگر پروژه از نظر زمانی انعطاف دارد، خریدار فرصت بیشتری برای بررسی نشانه‌های بازار خواهد داشت. نرخ ارز، قیمت شمش، حجم عرضه در بورس کالا، میزان تقاضای خرید و محدودیت‌های تولید از مهم‌ترین متغیرهایی هستند که می‌توان پیش از تصمیم نهایی بررسی کرد.

تجربه بازار میلگرد نیز یک نکته مهم را نشان می‌دهد: قیمت‌هایی که تحت‌تاثیر انتظارات و هیجان بازار رشد کرده‌اند الزاماً در همان سطح باقی نمی‌مانند. برای تصمیم‌گیری بهتر، این موارد را در نظر بگیرید:

• روند قیمت میلگرد در چند روز و چند هفته اخیر بررسی شود، نه فقط نرخ اعلام‌شده در یک روز
• تغییرات نرخ ارز، قیمت شمش و عرضه میلگرد در بورس کالا پیش از خرید ارزیابی شود.
• احتمال کاهش عرضه ناشی از محدودیت برق و گاز کارخانه‌ها در تصمیم خرید در نظر گرفته شود.
• هزینه تاخیر پروژه با احتمال کاهش قیمت میلگرد مقایسه شود.
• در پروژه‌های بلندمدت، خرید میلگرد متناسب با مراحل اجرا و به‌صورت مرحله‌ای انجام گیرد.
• قیمت نهایی تحویل پروژه میان کارخانه‌های نزدیک مقایسه شود، نه فقط قیمت هر کیلو میلگرد
• گرید، سایز و وزن محصول برای خرید ارزان‌تر بدون تایید فنی تغییر داده نشود.

اگر چند متغیر افزایشی به‌صورت هم‌زمان در بازار دیده شوند ریسک ادامه رشد قیمت بیشتر خواهد بود. در مقابل، کاهش تقاضا، افزایش عرضه و آرام گرفتن انتظارات تورمی می‌تواند قدرت عوامل افزایشی را محدود کند.

جمع بندی

در مجموع، گرانی میلگرد زمانی شکل می‌گیرد که فشار هزینه، کاهش عرضه یا افزایش تقاضا تعادل بازار را برهم بزند. نرخ ارز، قیمت شمش، محدودیت انرژی و شرایط بورس کالا از مهم‌ترین محرک‌های این تغییر هستند. بنابراین، برای درک جهت قیمت، باید به جای تمرکز بر یک عامل، وضعیت کلی بازار فولاد و نشانه‌های عرضه‌وتقاضا را بررسی کرد.